LẬU THẤT MINH
Sơn bất tại cao, hữu tiên tắc danh; thủy bất tại thâm, hữu long tắc linh. Tư thị lậu thất, duy ngô
đức hinh. Ðài ngân thượng giai lục, thảo sắc nhập liêm thanh. Ðàm tiếu hữu hồng nho, vãng
lai vô bạch đinh. Khả dĩ điều tố cầm, duyệt Kim kinh. Vô ti trúc chi loạn nhĩ, vô án độc chi lao
hình. Nam Dương Gia Cát lư, Tây Thục Tử Vân đình. Khổng Tử vân: “Hà lậu chi hữu?”
LƯU VŨ TÍCH
DỊCH NGHĨA:
BÀI MINH “CĂN NHÀ QUÊ MÙA”
Núi không tại cao, có tiên thì nổi danh; nước không tại sâu, có rồng thì hóa linh. Ðây là căn
nhà quê mùa, chỉ nhờ đức ta mà thơm tho. Ngấn rêu biếc leo thềm, sắc cỏ xanh chiếu rèm.
Cười nói có đại nho, đi lại không bạch đinh [1]. Có thể gảy cây đàn mộc mạc, đọc Kim kinh [2].
Không tiếng tơ tiếng trúc làm loạn tai [3], không giấy tờ, thư trát làm mệt thân hình. Thảo lư
của Gia Cát ở Nam Dương, nhà mát của Tử Vân ở Tây Thục [4]. Khổng Tử nói: “Có gì mà quê
mùa?” [5]
CHÚ THÍCH:
[1]. Trỏ hạng bình dân, ít học, vô tài.
[2]. Mộc mạc nghĩa là không trang sức; Kim kinh là kinh Kim Cang của nhà Phật.
[3]. Tiếng tơ là tiếng đàn, tiếng trúc là tiếng sáo, tiếng tiêu; nói chung là tiếng âm nhạc, ca hát ồn ào.
[4] Gia Cát Lượng (đời Tam Quốc) khi chưa ra giúp Lưu Bị, ở ẩn tại một thảo lư ở Nam Dương (nay là tỉnh
Hà Nam); Tử Vân tức Dương Hùng, đời Hán, ở Tây Thục, cất một cái nhà mát gọi là Nguyên Ðình, tức Tử Vân
đình.
[5]. Luận Ngữ, thiên Tử hãn chép: “Tử dục cư, cửu di.” Hoặc viết: “Lậu, như chi hà?” Khổng Tử viết: “Quân
tử cư chi tắc hóa, hà lậu chi hữu?” Nghĩa là: Khổng Tử (chán vì thi hành đạo của mình ở Hoa Hạ không được)
muốn lại ở miền mọi rợ. Có kẻ hỏi: “Quê mùa quá, ở sao cho nổi?” Ngài đáp: “Người quân tử ở đó thì cải hóa
phong tục đi, có gì là quê mùa?” Bốn chữ “hà lậu chi hữu” lấy ở điển đó, mà dùng theo một nghĩa khác, không
nói về phong tục, văn hóa mà nói về sự tồi tàn của căn nhà.
** Trích CỔ VĂN TRUNG QUỐC, NGUYỄN HIẾN LÊ soạn, TAO ÐÀN xuất bản, 1966.
_____________
My humble home
Hills are not famous for height alone; 'tis the Genius Loci that invests them with their charm.
Lakes are not famous for mere depth; 'tis the residing Dragon that imparts to them a spell not their
own.
And so, too, my hut may be mean; but the fragrance of Virtue is diffused around.
The green lichen creeps up the steps; emerald leaflets peep beneath the bamboo blind.
Within, the laugh of cultured wit, the words of the Diamond Sutra, marred by no scraping fiddle, no
scrannel pipe, no hateful archives of official life.
Kongming (1) had his cottage in the south; Yang Xiong (2) his cabin in the west.
And the Master said, 'What foulness can there be where Virtue is?'
LIU YUXI
(TR: HERBERT GILES)
(1). Kongming, the 'Sleeping Dragon', great general of the Three Kingdom, to those cottage Liu Bei came three times in
quest of his transcendent talent.
(2). Eminent man of letters of the Han dynasty.
|
